Tác dụng của phèn chua trong lọc nước và cách dùng hiệu quả
Phèn chua được sử dụng phổ biến trong xử lý nước đục nhờ khả năng keo tụ, giúp các cặn bẩn kết dính và lắng xuống. Bài viết này, Tiến Thành Water sẽ làm rõ tác dụng của phèn chua trong lọc nước, các ứng dụng thực tế và cách sử dụng an toàn, hiệu quả.
Phèn chua là gì?
Phèn chua trong hóa học còn được gọi là muối kali nhôm sulfat. Công thức phân tử cơ bản của phèn chua là KAl(SO4)2, tuy nhiên trong thực tế hợp chất này thường tồn tại phổ biến nhất ở dạng ngậm nước là KAl(SO4)2·12H2O (hoặc viết dưới dạng công thức muối kép là K2SO4·Al2(SO4)3·24H2O).
Về đặc điểm nhận biết:
- Phèn chua tồn tại ở dạng tinh thể trong suốt hoặc có màu trắng đục, các hạt có kích thước không đồng đều và hòa tan nhanh trong nước.
- Đặc biệt, khi đem phèn chua nung nóng ở nhiệt độ cao, tinh thể sẽ mất nước, nở phồng chuyển sang dạng chất xốp, nhẹ và có màu trắng, trong y học cổ truyền và dân gian thường gọi là phèn phi (hoặc khô phàn).
Nhờ những tính chất hóa lý đặc thù, phèn chua được đưa vào sử dụng rất nhiều trong các lĩnh vực từ y học, ẩm thực, công nghiệp cho tới xử lý các nguồn nước đục.
Tác dụng của phèn chua trong lọc nước
Tác dụng quan trọng nhất của phèn chua trong lọc nước là giúp làm trong nước, lắng nước đục, đồng thời hỗ trợ loại bỏ một số tạp chất và kim loại tồn tại trong nước. Phèn chua đóng vai trò như một vật liệu lọc, một chất keo tụ quan trọng nhờ vào khả năng tạo phản ứng kết tủa:
- Khi được hòa tan vào trong nước, phèn chua sẽ phản ứng thủy phân để tạo thành các màng keo nhôm hydroxide.
- Màng keo này có tính chất kết dính, liên kết các hạt bụi bẩn, tạp chất lơ lửng và các vi khuẩn nhỏ li ti lại với nhau thành các khối bông cặn lớn hơn và nặng hơn.
- Lớp cặn bẩn này sau đó sẽ nhanh chóng chìm dần xuống đáy bể hoặc đáy thùng chứa, giúp phân tách riêng biệt với lớp nước sạch ở phía trên, từ đó người dùng có thể dễ dàng lọc hoặc tách lớp cặn ra khỏi nguồn nước.
Các tác dụng khác của phèn chua trong đời sống
Ngoài tác dụng nổi bật trong lọc nước, phèn chua còn được ứng dụng linh hoạt trong nhiều trường hợp thực tế khác:
- Trong nấu nướng và ẩm thực: Phèn chua giúp làm sạch chất bẩn và khử mùi ruột động vật (lòng lợn, lòng bò), rửa sạch nhớt tanh của cá, đồng thời còn được dùng để bảo quản tốt hơn các loại trứng gia cầm như trứng gà, trứng vịt, trứng ngan…
- Trong y học và làm đẹp: Khi kết hợp phèn chua cùng mật ong sẽ tạo thành hỗn hợp đắp mặt có tác dụng trị thâm nám da rất tốt. Bên cạnh đó, phèn chua còn có thể dùng để hỗ trợ trị bỏng nhẹ, điều trị các bệnh ngoài da và trị mùi hôi nách rất công hiệu.
- Trong ngành dệt may và nhuộm: Phèn chua đóng vai trò là chất cắn màu, giúp sợi vải giữ được độ bền màu lâu dài sau khi nhuộm.
- Trong ngành sản xuất giấy: Phèn chua kết hợp cùng với thành phần xenlulo (cellulose) của gỗ tạo ra một lớp bảo vệ bề mặt, ngăn chặn hiện tượng mực viết hoặc mực in bị nhòe và lem khi tiếp xúc với giấy.
Cách sử dụng phèn chua lọc nước chi tiết từng bước
Quy trình lọc nước bằng phèn chua về cơ bản rất đơn giản, dễ dàng tự thực hiện tại nhà và không đòi hỏi nhiều dụng cụ hay máy móc hỗ trợ phức tạp. Phương pháp này đặc biệt thích hợp với quy mô hộ gia đình hoặc các khu tập thể nhỏ ít người, các vùng bị ảnh hưởng bởi mưa lũ.
Dụng cụ cần chuẩn bị
- Phèn chua (liều lượng cân theo thể tích nước).
- Nguồn nước cần xử lý (nước sông, nước mưa, nước giếng vẩn đục).
- Dụng cụ chứa nước như thau, chậu, xô, thùng hoặc bình/bể chứa.
- Dụng cụ khuấy (gậy sạch hoặc máy trộn mini).
Cách tiến hành cụ thể
- Bước 1 – Định lượng: Tính toán tỷ lệ phèn chua cần thiết với công thức chuẩn: Cứ 20 lít nước cần liều lượng 1g phèn chua.
- Bước 2 – Hòa tan: Lấy đúng lượng phèn chua đã tính toán đem hòa với một lượng nhỏ nước sạch trong xô hoặc thau nhỏ. Dùng dụng cụ khuấy hoặc máy trộn để đánh tan hoàn toàn lượng phèn chua này thành dạng dung dịch.
- Bước 3 – Phối trộn: Đổ toàn bộ lượng dung dịch phèn chua vừa hòa tan vào bình/thùng chứa nguồn nước cần xử lý, sau đó khuấy trộn thật đều tay để phèn lan tỏa khắp khối nước.
- Bước 4 – Lắng và thu nước trong: Chờ khoảng 30 phút, toàn bộ các hạt bụi bẩn và tạp chất sẽ kết dính lại và lắng hết xuống đáy bể. Lúc này, bạn có thể nhẹ nhàng đổ hoặc dùng ống rút phần nước trong sạch ở bên trên sang một bình chứa nước khác để sử dụng cho sinh hoạt hàng ngày.
Những lưu ý quan trọng khi xử lý nước bằng phèn chua
Để nâng cao hiệu quả xử lý và đảm bảo an toàn khi sử dụng nước, cần lưu ý:
- Tỷ lệ sử dụng: Với nước giếng khoan có độ đục cao, có thể tham khảo tỷ lệ 50g phèn chua/1m³ (1.000 lít) nước. Liều lượng thực tế cần điều chỉnh theo chất lượng nguồn nước.
- Nước quá đục: Nên lọc thô qua bể cát hoặc thiết bị lọc sơ bộ trước khi đánh phèn để tăng hiệu quả xử lý.
- Không uống trực tiếp: Nước sau khi lắng phèn cần được khử trùng bằng hóa chất phù hợp hoặc đun sôi trước khi uống.
- Không trộn phèn chua với Cloramin B: Cần đánh phèn, chờ lắng và tách cặn trước, sau đó mới tiến hành khử trùng bằng Cloramin B theo đúng hướng dẫn.
- Giải pháp lâu dài: Phèn chua chỉ giúp xử lý nước tạm thời, không thể đảm bảo chất lượng nước ổn định lâu dài. Vì vậy, nên đầu tư hệ thống lọc nước tổng đầu nguồn phù hợp với đặc điểm nguồn nước để nâng cao chất lượng nước sinh hoạt và bảo vệ sức khỏe gia đình.
Lời kết
Phèn chua là giải pháp đơn giản, tiết kiệm giúp làm trong nước bằng cách keo tụ và lắng cặn. Tuy nhiên, phương pháp này không loại bỏ được vi khuẩn, virus và các chất ô nhiễm hòa tan. Vì vậy, nước sau khi đánh phèn cần được xử lý bổ sung bằng cách đun sôi hoặc sử dụng thiết bị lọc phù hợp trước khi ăn uống, nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
